Jak zacząć
...czyli kłopoty ze wstępem do prezentacji
Na początek weźmiemy temat literacki, gdyż tego typu tematy są najczęściej wybierane:
Holocaust jako temat literacki. Omów sposoby interpretacji zagadnienia na wybranych przykładach.
-
Zacznijmy od zdefiniowania słowa "holocaust" i podania jego etymologii ("holocaust" wyraz oznaczający całopalenie, ofiarę całopalną, został stworzony w Ameryce na bazie słów pochodzenia greckiego). Termin ten (pisany wielką literą) określa zagładę Żydów, dokonaną przez system hitlerowski w czasie II wojny światowej.
W tym miejscu warto pogłębić analizę tego słowa - stało się ono powszechne w międzynarodowej terminologii, ale jest kontrowersyjne: ze względu na bezsensowność zagłady na skalę globalną, trudno porównywać tragedię Żydów do ofiary na cześć Boga. Dlatego w literaturze tematu funkcjonuje inny termin "Szoah", czyli po prostu zagłada.
Temat nie domaga się jednoznacznego podania tezy. Można, oczywiście, stwierdzić, że interpretacje tego zagadnienia mają różny charakter: subiektywny zapis pamiętnikarski, wywiad rzeka, dążący do obiektywizmu reportaż, a nawet ujęcia groteskowo-komiczne. Jednak ciekawszym rozwiązaniem będzie podanie własnych motywacji wyboru tego tematu.
Na przykład Holocaust wydarzył się ponad sześćdziesiąt lat temu, a mimo to był wydarzeniem tak traumatycznym i dla jego ofiar, i dla ich potomków, że wielu pisarzy, zarówno żydowskich, jak i polskich, nadal odczuwa potrzebę skonfrontowania się z tym dramatem. Weźmy teraz pod lupę zupełnie inny temat, z zakresu korespondencji sztuk:
Etos bohatera starożytnego a współczesny bohater kultury masowej. Omów podobieństwa i różnice na wybranych przykładach. Wstęp takiego tematu można rozwiązać na bardzo wiele sposobów. Z pewnością jednak trzeba wyjść od wyjaśnienia słowa "etos", niepisany kodeks wartości, zachowania i postępowania, obowiązujący w danej kulturze lub grupie społecznej). Zwróć uwagę na powiązania słowa "etos" ze sferą etyki, czyli nauki o wartościach. We wstępie możesz postawić jako tezę stwierdzenie, że te dwa etosy różnią się w znaczący sposób. Wtedy w prezentacji będziesz śledził głównie różnice między nimi. Możesz także wyjść od zupełnie innego sformułowania: cechą wspólną tych etosów jest bohaterstwo, walka ze złem i poświęcenie na rzecz ludzkości. W takim przypadku jednak możesz znaleźć przykłady zarówno potwierdzające tę tezę, jak i jej zaprzeczające. Można również wyjść od refleksji nad kulturą starożytną i kulturą dzisiejszą, czyli masową. Kultura starożytna była w pewien sposób elitarna i stworzyła etos jednorodny (rycerski). Natomiast kultura masowa charakteryzuje się różnorodnością, a więc i pluralizmem proponowanych etosów i postaw (od Rambo i Batmana do self-mademana). Uzasadnienie wyboru tematu nie powinno sprawiać trudności: wszyscy uczestnikami kultury masowej, a więc warto zastanowić się nad jej wzorcami i etosem, który proponuje jako obowiązujący. Uzasadnienie może mieć inną postać.
Na przykład Zastanówmy się, co z etosu kultury starożytnej, wysokiej zaadaptowała dzisiejsza kultura masowa, niska.
I ostatni temat, językowy:
Zapożyczenia obecne w języku prasy codziennej. Dokonaj analizy i scharakteryzuj zjawisko, posługując się fragmentami tekstów prasowych. Ten wstęp możemy zaaranżować nieco inaczej. Na początek byłoby dobrze wyjść od stwierdzenia pewnego faktu: zapożyczenia we współczesnej polszczyźnie funkcjonują coraz bardziej powszechnie, zarówno w mowie potocznej, jak i języku mediów. Są charakterystyczne jako zjawisko dla stylu publicystycznego. Możesz coś dodać - na przykład, że znacząca większość zapożyczeń to anglicyzmy. Albo inną refleksję: możemy zastanawiać się nad oceną zasadności używania zapożyczeń, ale jest to dziś zjawisko nader popularne w prasie. Zwróć uwagę, że Twoje stwierdzenia nie muszą być w postaci bardzo precyzyjnej tezy! Powinno się, oczywiście, przytoczyć znaczenie słowa "zapożyczenie". Jest to wyraz pochodzący z języka obcego przeniesiony bezpośrednio lub pośrednio z innego języka, w postaci oryginalnej lub dostosowanej do gramatyki danego języka. Możesz we wstępie także sprecyzować, jakie rodzaje zapożyczeń będziesz omawiać (na przykład zapożyczenia rzeczowe, cytaty, hybrydy, kalki), albo też określić dziedziny życia, w których najczęściej mamy do czynienia z zapożyczeniami (informatyka, finanse, kultura, rozrywka). We wstępie pracy językowej powinieneś też pokrótce scharakteryzować materiał, jaki wykorzystasz (pisma rozrywkowe, kulturalne, kobiece, sportowe, gazety codzienne czy periodyki). Na koniec jeszcze jedna ważna uwaga. Pamiętaj, że prezentację wygłaszasz ustnie. Zakładamy, że większość maturzystów napisze sobie jej tekst i będzie się starała mniej czy bardziej dosłownie nauczyć się go na pamięć. Dlatego staraj się pisać zdania krótkie, charakterystyczne dla stylu polszczyzny mówionej. To nie może być wypracowanie ze zdaniami podrzędnie złożonymi, które wykujesz. Prezentacja musi brzmieć jak Twoja naturalna wypowiedź!
Na koniec naszych rozważań kilka propozycji, jak przejść od wstępu do rozwinięcia. Pierwszym argumentem, który potwierdza wybraną przeze mnie tezę, jest (bohater, motyw, problem utworu); Na początku chciałbym zinterpretować... Zacznę od analizy dzieł (utworów) w porządku chronologicznym; Jako pierwszy, najważniejszy argument, chciałbym przytoczyć fakt, że... Rozważając wybrany przeze mnie temat, chciałbym stwierdzić, że... Pierwsze ważne zjawisko, warte omówienia, to...
Oczywiście, te propozycje to jedynie pewna baza, którą możesz dowolnie modyfikować. Autor: Iza Galicka-Płachta
Artykuł pochodzi z czasopisma "Cogito" www.cogito.com.pl
|